aiaraldea.eus

Udaleko euskararen arloak espediente administratiboa aurkeztu beharko du Gasteizko auzitegian

Erabiltzailearen aurpegia Aitor Martinez Ibarrola   Euskara
Udaleko euskararen arloak espediente administratiboa aurkeztu beharko du Gasteizko auzitegian

EAEn espainiar Gobernuaren Delegatua den Carlos Urquijok Arabako estatuaren abokatutzari hala eskatuta, espedientea ireki zaio Laudioko Udalari. Honen arrazoia, “Udalak euskara ofiziala duten beste instituzioei bidalitako dokumentuetan euskara erabiltzeko hartutako erabakia” da. Erabaki hau 2010ean onartutako ordenantza munizipalean adostu bazen ere, Urquijok 2008koa dela aipatzen du bere salaketan. Udal taldeari akats inportantea iruditzen zaio, are gehiago garai hartan bera zinegotzi moduan zegoenean.

EAEn espainiar Gobernuaren Delegatua den Carlos Urquijok Arabako estatuaren abokatutzari hala eskatuta, espedientea ireki zaio Laudioko Udalari. Honen arrazoia, “Udalak euskara ofiziala duten beste instituzioei bidalitako dokumentuetan euskara erabiltzeko hartutako erabakia” da. Erabaki hau 2010ean onartutako ordenantza munizipalean adostu bazen ere, Urquijok 2008koa dela aipatzen du bere salaketan. Udal taldeari akats inportantea iruditzen zaio, are gehiago garai hartan bera zinegotzi moduan zegoenean.

Ordenantzan, gainera, Udalak beste instituzioei dokumentuak euskaraz helarazteko eskaria egitea onartzen da. Prozesua osoko bilkuran bideratu zen, aurkako botorik jaso gabe, Urquijok abstentzioa aurkeztu zuelarik.

Onartu eta hiru urtera aurkeztu du Gobernuaren Delegatuak errekurtsoa. Horri erantzunez, udalaren jarduna eta ordenantzak Euskararen Normalkuntzarako Oinarrizko Legean jasotzen dena urratzen ez duela aipatu da udal gobernu taldetik. Horregatik, instituziotik auzitegiari paper hauek eskaini besterik ez dute egin beharko.

Ez da, hala ere, Urquijoren izenean jasotako lehen idazkia. Udaletik obsesio moduan katalogatu da; “euskararen aurka egiteko edozein aukera baliatzen dute”. Gainera, Gobernuaren Delegatuaren paperaren aurka egin du -inongo bozketarik gabe aukeratu dena-, “kolonien garaia bukatu” zela aipatuz.

Ikusi argazki guztiak handiago

Erantzunak

Erabiltzailearen aurpegia Hor norbait Erantzuna | #1

Erabiltzailearen aurpegia Bidekurtze Erantzuna | #2

On Karlos de Urkixo y Valdivielso jauna, Espainiak Euskadin duen enbaxadorea bera, ontsa bai ontsa ezaguna dudalakotz, badakit, jakin ere jakin, euskara obsesio duena erraitea ez dela xuxena, gorroto, herra, heloin, hegigo, ierro, aiher gaiztoa dio horrek jaun horrek “eusk” errotik sortzen den orori. Eta Laudioko udala begitan hartua duela erran bage doa. Nola ez bada? “Bere” herri honek behin eta behin eta behin batere maite ez duela erran eta erran izan baitio. Baina “kastaz du erbiak lotsor izana” eta horrek kaskamotz (skinhead) horrek aitaren eta amaren (eta espiritu ez batere saindu baten) aldetik edoski du barnean daraman inkurrio, intxa, gorromio, edo hats gaiztoa. Aitita bera halakoxea: “si no escribís “txistulari” con ch no os doy autorización” (On Joxe Mª de Urkixo y Gardezabal Laudion jasan genuen bigarren caudilloak esana)

Erabiltzailearen aurpegia Laudioko bat Erantzuna | #3

“kastaz du erbiak lotsor izana” dio Bidekurtzek, eta ondo esan ere.

Laudioko Kofradiako anaide beteranoek txistulariak tarteko izan zituen beste pasadizo hau ere izango dute gogoan -amnesia selektiboa dutenek salbu, noski-.

Diktaduraren azken hatsetan eta jaiotzear zen demokraziaren hastapenetan gertatu zen (1975-76... 77 akaso?) Urte zehatza dakienak zuzen nazala, mesedez.

Anaideek bazkariaren azkenburukoak dastatzen ari zirela, txistulariek, ohi zuten moduan, "Gernikako Arbola" jotzeari ekin zioten. Bada, hasi bezain laster, belarrietan ikaragarrizko mina sentituz edo, bere osaba ziztu bizian altzatu zen haiengana eta jotzeari utz ziezaiotela agindu zien (agindu, bai, agindu), eskuekin keinu nabarmenak eginez.

Txistulariak zur eta lur geratu ziren, elkarri begira, zer egin ez zekitela, eta une batez jotzeari utzi zioten. Tentsio une haietan isiltasuna izan zen nagusi anaide gehienen artean, harik eta beste anaide bat txistulariengana joan eta jotzen jarraitzeko agindua eman zien arte.

Hasieran, txistulariek ez zekiten zer egin, baina beste anaide hark erakusten zuen tinkotasuna ikusita, berriro ekin zioten Gernikako Arbola jotzeari.

Anaide hura honelaxe zuzendu zitzaion jarraian Carlosen osabari: "40 urte egon zarete agintzen eta oraindik agintzen jarraitu nahi duzue? Nahikoa duzue, utz iezaguzue orain besteoi...".

Hura entzundakoan, Carlosen osaba bere lekura itzuli zen, burumakur. Lekukoek diotenez, bazkaria amaitutakoan, anaide horri hurbildu zitzaion, negar batean, barkamen eske. Eskola garaian ikaskide izandakoak ziren...

Ikusten duzuenez, aintzinako tik horiek kentzea zail egiten zaie, izan ere kastaz du erbiak lotsor izana.

Erabiltzailearen aurpegia Bidekurtze Erantzuna | #4

“Zelangoa baista amea halangoa ohi da kumea” eta gure Karlitos “el breve” izan zenak luze joko du, antza. Ez du baina euskararik asko ikasiko; astirik ez noski. Orain jo eta ke dihardu, Espainiako trapua dela, “ikastolas de Francia” direla...“hazitik bihia”. Honen aittitta zena, “Joxemari el herrero”, 1936.ko uztailaren 19 Madrilen zen (aurreko egunean “gerra zibila” piztua), eta gero herriko alkate egin zuten, frankistek jakina.”En este pueblo hay dos caudillos” erraitea maite zuen. Agorrilaren 16ean San Erroke beti, eta orduan nire amama alguazilari itxaroten: “de parte del señor alcalde que ponga usted la bandera de España en el balcón”. Mikak garra-garra, kumeak hala-hala.

Erabiltzailearen aurpegia Hor norbait Erantzuna | #5

Argi dago gure Karlitos arlote honek oso gustura hartuko zuela beste Altxamendu Nazional Loriazko bat, behingoz alkate bihurtu bere abuelito-a berataz harro egon dadin.

Erabiltzailearen aurpegia Bidekurtze Erantzuna | #6

Ai zer bihurtu diren antzinako karlista haien ondoreangoak! Gernikako Arbola falangistek suntsi ez zezaten, txikitu egin ez zezaten, zaintzen geratu ziren errekete haien kumeak fatxa huts bilakaturik, direla Nafarroan direla Erkide Autonomoan, euren ere herria den hau ezabatu nahiean dabilzkigu. “Gracias a la política de exterminio del partido alfonsino...el país vasco-navarro antes que someterse a D. Alfonso, se proclamaría independiente...” (La Bandera Carlista egunkariak 1875ean)
Zorigaiztoz, On Karlitos hau ez da Miguel Javier Urmeneta, 1976an Adolfo Suarezek lau lurralde batuentzako ordezkari izendatu nahi izan zuenean, kargu hartzeko baldintzetan, amnistia osoa, euskal ikurrinaren legalizazioa, autonomia eta Indar Armatuen agintea bere esku ukaitea, eskatu zituena. Urmeneta nafarra Euskal Herria maite zuen, Urkixo laudioarrak, aitzitik, etsai du.

Erabiltzailearen aurpegia Laudioko bat Erantzuna | #7

Baina ez pentsa Karlistak ziren garaiak hain urrunekoak dituztenik, e! Izan ere, Jurramendiko gertakariak izan zirenean (Aiegi,1976) hantxe zen gure Carlos, borladun txapel gorria eta guzti...

Behar bada, entzunda izango duzu, Bidekurtze, edo gogoan akaso, beste pasadizo hau; alegia, Gardeako abade izandako bere osabak eta beste senitarteko batzuek Espainiako Juan Karlos erregeari -garai hartan printzea- eta bere emazte Sofiari Villosara -gaur egungo Guardian- eginiko bisitan harrera "adeikor eta abegitsua" egin zietenekoa...

Jakina, karlistak izanda, ez zuten oso begiko borbondarra, beraientzat Carlos Hugo baitzen Espainiako errege zilegi bakarra, eta halaxe adierazi omen zieten Espainiako printzeei -nola aldatzen diren gauzak, ai ene!-.

Lekukoek diotenez, ikustekoa izan zen osaba abadeak nola altzatzen zuen bere sotana belaunetaraino, bere ahotik ateratzen zirenak eta ez zirenak eleizaren izenean ez zituela botatzen argi utzi nahian nonbait, herritar xume gisa baizik.

Barregarria ere izango zen. Lastima garai hartan kameradun mugikorrik ez egona!

Erabiltzailearen aurpegia Bidekurtze Erantzuna | #8

Urmeneta nafarraK Euskal Herria maite zuen, Urkixo'tar On Karlosek, aitzitik etsai du.
Nola ez dut, bada, entzunik izango Villosan gertaturikoa! Hura jazo eta bi orenetara Laudioko “caudillo zaharra” Oriol frankisten buru zenak destituitu zuen, kargutik egotzi edo iraitzi alegia. Dena dela, enbaxadore jaunttoa Jurramendin egon ote zen zalantzan nago: hauek urkixotarrok Jurramendira igo bagerik Lizarrako tabernetan egoiten ziren. Oi karlistak zer ziren eta zer diren! 1936an lehen aldiz Espainiako guduarostearekin bat eginik gudua irabazi eta oro galdurik ahitu dira. Ondakinak baino ez. Eta euskaraz baizik ez zekiten haiek (baztandarrak, leitzarrak...) “muera Euskari” besterik esaten ez zekitenek Euskal Herria suntsitu, ezabatu, deuseztatu nahi zutenen alde odola eman eta gero haien kume xixtrinak hor ikusten ditugu, Nafarroan bezala Nafarroako lurralde historikoetan (Araba-Bizkai-Gipuzkoa hain zuzen) bururik bageko oiloen antzera. Xenofobia gaitz larria den ber, ENDOFOBIA ere badute hauek gaisotasun gaitz eta larria.

Erabiltzailearen aurpegia Iñaki Ibarluzea Erantzuna | #9

Josean Buenok, SUSA aldizkarian, aspaldi argitaratutako testua. Honelako egoera batekin amets egiten al du gure Carlos maitiak?
"CELOSAMENTE GORDEA
Ninchen un nińo etorri senean la Nueva Era, eta todo asi sen a isan diferente. Yo no desaket akordarme, pero por pequeńos retazos que guelditu dira, de periódicos eta cosas así, (todos celosamente gordeac, de lo contrario no egongo ninchen aquí hablando) imaginachen dut como sen el mundo entonces, cómo jolasten guenuen, baina sobre todo cómo icheguiten guenuen. Isango nituen unos cuatro ańos cuando, según esan didate, inplantatu sen el Decreto de Lenguas No Oficiales, en el cual sheechen sen muy claramente en qué lengua minchatu bear guińen todos, es decir, nai espaguenuen isan uno de aquellos desagertuak que asi siren a proliferar. Todos guenuen en la familia algún que otro tio edo prima que, un buen día, eta sin jaquin cómo, uchi suen de asistir al trabajo, de joan con los amigos, de eranchun el teléfono: a partir de entonces, ya nadie más sequien de él.

Al comienzo mis padres eta los demás padres de su generación saiatu siren en conservar el idioma que icheguiten suten desde siempre, eta, por las noches, a escondidas, archen buen cuidado de que nadie, ni siquiera los más allegados amigos, enterachea, nos sijoasen iracasten como aal suten su lengua, la que tanto maite suten. Pero todo isan sen inútil, todos los esfuerzos en vano, la represión de los Guardianes de la Pureza Idiomática sen tan fuerte que poco a poco joaten siren desagerchen todos, eta, con ellos, el lenguaje que cada vez esaguchen menos gente.

Algunos pocos lortu guenuen aprender algo, pequeńos rudimentos, pero que no guenesaquen practicar con nadie, mas que en inacabables monólogos interiores que eraman gintusqueten a la locura. Yo mismo exponichen nais excesivamente al idachi esta lineas, fruto de la nostalgia eta de mi ignorancia. Pero cada día necachen nau más el ecarri a la memoria los pocos retazos que icasi nituen. No daquit cuántos garen, cuántos más como yo egongo diren repartidos aquí eta allá en todo el país. Tal vez muchos edo tal vez nais el último superviviente de una vieja lengua que yo, viejo también, saiachen nais en escribir.

Dena dago dekadentzian, dena doa hiltzera, nire bizitza eta mendi elurreztatuen atzetik sartzen ari den ekhi anaranjatua. Orain, ez dut gehiago borrokatuko, orain neke bainago, eta geratzen zaidan gauza bakarra Guadalquivir ibai arro honetan heriotzaren bisita lasaia itxarotea da, harekin batera aka nadin, eta menturaz idioma viejoaren azken musikak nirekin."

Erantzun

Erantzuteko, izena emanda egon behar duzu. Sartu komunitatera!

»» Alta eman edo pasahitza berreskuratu


Twitter ikonoa Facebook ikonoa