Arabako Foru Aldundiak entzunaldi publikoaren fasea ireki du gaur; hain zuzen ere, datorren azaroaren 11tik aurrera, AP-68 autobidean, Arabako tartean, ibilgailu arin eta astunentzat erabileraren araberako ordainketa sistema berria arautuko duen foru arauarena. Testuak egungoak baino askoz tarifa publiko txikiagoak planteatzen ditu: % 70 gutxiago turismoentzat eta % 50 gutxiago kamioientzat.
Ibilgailu astunentzako erabileraren araberako ordainketa sistemaren ezarpena pixkanaka hedatuko da datozen urteetan lurraldeko edukiera handiko beste bide batzuetara.
Arabako Foru Aldundiaren Gardentasun Atariak foru arau proiektua argitaratu du gaur, herritarrek, elkarteek, enpresek eta erakundeek haren edukia ezagutu eta alegazioak aurkeztu ahal izan ditzaten 6 egun balioduneko epean, astelehen honetatik aurrera. Epe hori ekainaren 30ean (asteartea) amaituko da.
Proiektuak, ondoren, barne prozedurari jarraituko dio, Foru Gobernuak uztailaren amaieran arau proiektua onets dezan eta Arabako Batzar Nagusietara bidal dezan, garaiz eta forma egokian izapidetu ahal izateko. Erabileraren araberako ordainketa sistema azaroaren 11n hasiko da martxan. Egun horretan, Foru Aldundiak bere gain hartuko du AP-68 autobidearen Arabako tartearen kudeaketa, baina azpiegitura osoaren hedapena progresiboa izango da.
Testuak tarifa publiko batzuk planteatzen ditu –orain kudeaketa pribatua da, irabazi asmoduna–, autobidearen eta edukiera handiko gainerako bideen Arabako tartea mantentzeko eta modernizatzeko behar diren baliabide ekonomikoak sortzeko helburu bakarrarekin. Tarifa horiek indarrean daudenak baino nabarmen txikiagoak dira: gaur egungoa baino % 70 gutxiago ibilgailu arinen kasuan eta % 50 gutxiago ibilgailu astunen kasuan.
Horrela, eta proiektuan jasotako turismoentzako tarifen arabera, autobidearen Arabako tarteko prezioa kilometroko 22 zentimo izan beharrean 6 zentimo izango da, eta Arabako 55 kilometroen guztizko prezioa 11,20 euro izan beharrean 3,35 euro izango da.
Sistema mistoa
Proiektuak sistema misto bat zehazten du AP-68 autobidearen Arabako tarterako. Sistema horrek ordainketa dinamikoko azpiegitura teknologiko bat (free flow) konbinatzen du portikoen eta banderatxoen bidez, eta horrek erosotasuna ematen die gidariei, eta ibilgailuen trafikoa arintzen du. Horrez gain, hesidun ordainketa kanalizatu konbentzionalak ere baditu, sistemaren sendotasuna bermatzen dutenak. Ereduak kudeaketa bateratuko plataforma bat izango du, etorkizunean edukiera handiko beste bide batzuk integratuko dituena.
Erabileraren araberako ordainketaren kontrolak eta ordainketak honela funtzionatuko du: VIA-T gailuen eta antzekoen bidez; web erregistro baten bidez, non erabiltzaileek beren ibilgailua kreditu/zordunketa txartel bati lotu ahal izango baitiote; toki desberdinetan dauden irakurgailuen eta kameren bidez; bai eta eskudirutan ordaintzeko makinen eta/edo kreditu/zordunketa txartelen bidez ere ere ibilbide nagusietan. VIA-Taren erabilerak, epe ertainean, tarifa adimendunak eskuratzeko aukera emango du, eta abantaila batzuk izango ditu, tarteen, ibilgailu elektrifikatuaren edo gutxiago kutsatzen duen ibilgailuaren eta abarren arabera.
Uda ondoren, komunikazio kanpaina batek sistema berriaren ezaugarrien berri emango die Arabako herritarrei.
Erabileraren araberako ordainketa sistema adostasun politiko zabal batetik sortu zen. Batzarkide talde guztiek (EAJ, PSE-EE, EH Bildu eta Elkarrekin Araba), PPk izan ezik, joan den legegintzaldiaren amaieran, Arabako Batzar Nagusien ponentzia berezi baten barruan, txosten bat babestu zuten, zeinaren bidez Foru Gobernuari agintzen baitzaio erabileraren araberako ordainketan oinarritutako edukiera handiko bideak kudeatzeko eta finantzatzeko eredu berri bat diseinatu eta abian jartzeko.
Araba penintsulako iparraldearen eta Europaren arteko komunikazio nodo bat da, eta lurraldeko edukiera handiko bideetako zirkulazio gehiena igarobide zirkulazioa da. Hala, AP-68 autobidearen kasu zehatzean, AP-68 autobideko ibilgailu arinen trafikoaren % 90 "Arabakoa ez den" trafikoa da (ehuneko hori handiagoa da ibilgailu astunen kasuan), eta, beraz, Arabako erabiltzaileak % 10 baino ez dira.
Erabileraren araberako ordainketa sistemaren ondorioz, igarotze zirkulazioak sareari eusten ere laguntzen du, Europako "hondatzen eta kutsatzen duenak ordaintzen du" irizpidearen ildotik.
Foru Aldundiak urtean 12 milioi euro bideratzen ditu, batez beste, Errepideen Foru Sareko 1.455 kilometroak mantentzera, eta, egindako azterlanen arabera, mantentze lanetarako eta 168 kilometroko edukiera handiko bideetarako soilik, urtean 16 milioi euroko gutxieneko inbertsioa egin beharko da. Gainera, Arabako Errepideen 2016-2027 aldirako Plan Integralak urtean 32 milioi euroko inbertsioa aurreikusten du hobekuntzetan.
Erabileraren araberako ordainketa sistemaren azken helburua da Arabako herritarrei kalitatezko errepide sare moderno eta segurua bermatzea, Europako estandarren arabera.