Abenduan argitaratu zenuen Aromas, zein genero landu duzu liburuan?
Eleberri errealista da. Eman daitekeen egoera bat agertzen da.
Psikologoa zara eta doluan lan egiten duzu, bereziki. Zure esku-hartze batean sortu zen liburuaren inspirazioa, ezta?
Bai, terapian laguntzen ari nintzen ama bat eta aiton-amon batzuk, amaren alaba aitak erail zuelako. Oso esku-hartze potentea izan zen, sekulako mina sentitzen nuen eta kriston amorrua. Inoiz sentitu ez nuen amorrua sentitu eta bideratu behar nuen.
Horretarako erabili nuen idazkera terapeutikoa. Hasi nintzen idazten hortik ea zer ateratzen zen eta handik sortu zen Aromas.
Nola egituratu duzu?
Hiru ataletan. Hiru usain ezberdin dira. Atal bakoitzean hiru protagonista nagusi daude. Bat da Ekhi, zortzi urteko umea. Berak idazten du bere egunkarian.
Gero Felisa dago. Ekhiren amona da eta berak parte hartzen du idazketa klub batean. Azken pertsonaia da Luci, oso emakume berezia. Ez dago narratzailerik, guztiek idazten dute lehenengo pertsonan.
Prozesu oso luzea izan da idaztea?
Bi urte behar izan ditut idazteko eta sentitzeko mundura atera behar zela. Bi urte horietan idazten, berridazten, laburtzen… aritu naiz. Idatzi nuen eta gero garbiketa egin nuen ikusteko benetan non zegoen mamia. Ez ditut gogoko mamirik ez duten liburuak eta uste dut bere puntuan utzi nuela.
Lagundu zenuen familiarekin hitz egin duzu liburua argitaratzeko?
Ez. Ez dut haiekin hitz egin. Izan ere, istorio honek ez dauka zerikusirik eurek bizi izandakoarekin baina duela bi aste amarekin elkartu nintzen eta oparitu nion liburua. Berez, eleberriaren lehenengo orrialdean ematen dizkiet eskerrak berari eta bere alaba Alisari. Poztu zen eta aurreko astean bidali zidan audio bat esateko oso gogoko izan duela eta saiatuko dela zabaltzen, berarentzat ere garrantzitsua baita liburu hau munduan egotea, gizarte maitagarriagoa lortzeko guztion artean, erasorik gabe.
Zein ibilbide egin duzu liburuarekin?
Momentuz egin ditut bi aurkezpen eta hurrengo hilabetean liburu sinadura daukat Bilbon. Abenduan argitaratu zuten eta, Gabonen ondorioz, dena egon da geldirik. Orain hasiko gara mugitzen.
Zer moduzko harrera izan du?
Oso positiboa. Mezu pilo jasotzen ari naiz, bai ezagunen zein ezezagunen aldetik. Esan didate oso gogoko izan dutela eta saiatuko direla institututan mugitzen. Ikastetxeetan lantzeko bere mamia dauka. Denbora bideratzen dute institutuetan irakurtzera eta liburu honetan maitasun eredu ezberdinak agertzen dira —polimaitasuna, monogamia—, baita dolua, emozioen kudeaketa ere… Badaude gaiak patxadaz lantzeko, ikastetxeetan zein irakurketa klubetan.
Edonola ere, edonork irakurri dezake, nire ustez liburuak badu gauza magikoa, edo horrela sentitzen dut nik, irakurle bakoitzari ematen diola irakurri behar duen mezua.
Zein mezu mota dira horiek?
Bitxia da. Batzuei laguntzen die euren emozioekin konektatzen. Beste batzuei dolu prozesua bideratzeko. Emakume batek aipatu zidan konturatu zela zein garrantzitsua zen bere bikotearekin paperak ondo egitea, bada ez bada berari zerbait gertatzen zitzaion, ez gelditzeko ezer gabe.
Edo maitasunari buruz hausnartzeko, edo bikote ereduari buruz… Bakoitzak ateratzen du irakurri behar duena.
“Uste dut irakurtzeak sentitzeko beste modu bat ematen duela”
Zergatik Aromas izenburua?
Ekhirentzat oso garrantzitsuak dira inguruan dituen usainak eta usaimena oso zentzumen garatua da bere kasuan. Uste dut irakurtzeak sentitzeko beste modu bat ematen duela; botika edo puxika baten usaina. Nire aburuz, kontaketa gelditzeko modu bat da. Usaimena oso modu inkontzientean sartzen da garunean eta inportantea da horri tarte bat egitea.
Liburuaren etekinak elkartasun ekimen batera bideratuko dituzu.
Bai, Valentzian tanta hotzaren hondamendia gertatu zenean astebete eman nuen han eta oso hunkigarria izan zen psikologikoki laguntzea. Valentziara joateko aireportuan nengoela, argitaletxeak deitu zidan esateko liburua etxera helduko zela.
Han ikusitako minaren ondorioz, iruditu zaitzaidan polita litzatekela hara bidaltzea lortutako dirua. Izan ere, han badaude dena galdu duten herritarrak eta edozein laguntza handia da eurentzat.
Zer topatu zenuen Valentzian?
Bufff. Topatu nuen kaosa. Heldu nintzen uholdeak gertatu eta astebete beranduago eta oso gogorra zen dena. Kalean egiten nituen esku-hartzeak, baita etxean ere. Bazeuden aurretik laguntza psikologikoa eskatu zutenak, ezin zutelako lorik egin, edo jan, edo flashback handiak zituelako buruan.
Dena ondo antolatua zegoen, aintzat hartuta boluntarioen lana zela, baina sentsazioa zen ez zegoela erakunderik hori bideratzen. Norberak egiten zuen ahal zuena. Ikusi nuen mina eta zein gogorra den aurrera egitea dena edo lagunak galdu dituzunuean. Hemendik aurrera laguntza oso handia beharko dute.
Gehiago idatziko duzu?
Idaztea oso gogoko dut, txikitatik egiten dut eta badaukat beste liburu bat erdi idatzita, baina autolaguntzakoa da. Momentuz, eleberria egiten ez naiz ausartuko eta Aromasek egin behar duen ibilbidea gozatu nahi dut.
Erreferenterik izan duzu liburu idazteko?
Denetarik irakurtzen dut, bereziki, entsegua. Ez daukat inspirazio berezirik eta liburua sortu zen sortu zen moduan.