Ohikoa da artistak medioetan ikustea kaleratze berrien aitzakiapean. Zure kasuan, baina, 2023an ikusi zuen argia bakarlari gisa kaleratu zenuen Nara (Airaka) diskoak. Dena den, denbora honetan zehar ez zara geldirik egon. Zein puntutan zaude orain artistikoki?
Ziklo baten itxiera izan nuen abendu parean-edo. Nara diskoarekin egin behar nuen guztia egin nuela sentitzen nuen behin zuzeneko kontzertuen bira eginda, eta gauza berriak egiteko beharra nuen. Orduan, orain sentsazioa daukat zerotik hasten ari naizela berriro. Artistikoki uste dut denok dugula sentsazio hori: beti zerbait gehiagoren bila goaz.
Nire kasuan, beste puntu batetik sortu nahi ditut abestiak, orain arte egindakoari buelta bat eman eta orainarekin oso lotuta egongo den zerbait sortu. Horretarako, pila bat ikasten ari naiz, egia esan: erreminta berriak, instrumentu berriak… Formatu aldetik bakarrik hasiko naiz, hori da aldaketa nagusia, nahi dudalako zerotik hasi, eta horretarako nire buruari aurre egin nahi diot.
Elkarrizketaren batean entzun dizut iraganari abestu diozula orain arte. Nondik dator orain ikuspuntu aldaketa hori?
Orain arte denbora dezente eman diot kanta bakoitzari, eta oso gutxinaka joan naiz horiek sortzen. Baditut, eta hau ez da broma, hamabost urterekin hasi nituen kantak, eta hortik sei urtetara edo gehiagora bukatu ditudanak. Azken finean, uste dut kanta bat sortzeko unea oso garrantzitsua dela, momentu hori islatzen duelako, nahiz eta gero aldatu eta eboluzio bat egon, momentu horretatik hitz egiten ari zara.
Aldaketa hortik dator: orainari aurre egiteko, eta ez uzteko kantak sortzearena aurreragorako edo ez eramateko eboluzio horretara. Askotan artistoi gertatzen zaigu abesti bat hasi eta horrekin jarraitzeko beldurra sentitzea. Azkenean abesti bat egitea hori baita: zure beldur bati aurre egitea.
Orain beldur horri aurpegira begiratu nahi diot eta esan “abestia orain hasi eta orain bukatuko dut”. Uste dut horrek ekarriko duena dela askoz konexio handiagoa izatea egiten dudanak presente horrekin.
“Joan eta etorriek nekatzen naute” abesten duzu Caravan kantuan, eta antzeko bidean, lili abestian diozu “behar dugu etzan eta ixo”. Orainari kantatzen hasiko zaren honetan ere, geldotasun eta gelditasun horiek aldarrikatzen jarraituko duzu?
Hori ehuneko ehunean mantentzen dut, beti, eta geroz eta gehiago gainera. Uste dut akzioan gaudela oso lotuak, eta ez hainbeste erreflexioan, eta uste dut akzio garrantzitsuenak gertatzen direla erreflexio-puntu oso handi batzuen ostean.
"Beste proiektu batzuetan ibiltzeak hegoak ematen dizkit gero nire proiektu pertsonalean nahi dudana egiteko. Bestela zailagoa izango litzateke, eta gauzak egingo nituzke agian publiko bati atsegin emateko"
Nire bizitzan barrura begiratze hori, bakarrik egote hori, isiltasuna eta bakoitzaren energiaren zaintza klabea da. Geroz eta gehiago sentitzen dut hori, eta jendearekin hizketan konturatzen naiz geroz eta gehiago dela behar bat oso nabaria.
Beraz, bai: presentearekin oso lotuta dauden kanta berri hauetan ere ari naiz hori aldarrikatzen. Duela egun pare bat esaldi bat sortu nuen zioena “ez dut inoren mezurik nahi hemen” eta hortik doa ildoa, gainestimulazio batean bizi gara, informazio gehiegirekin… Pixka bat gelditu beharra dugu.
Eta beharbada artisten bizimoduan nabariagoa da, leku batetik bestera ibiltze hori dela eta. Baina behar orokortua da, ezta?
Bai, guztiz. Uste dut izaki guztion beharra dela. Egia da artisten mundutxo hau oso zaila dela, oso hauskorra da, eta kanpotik begiratzean konturatzen zara izan behar duzula nahiko ausarta, baina baita buru gutxi ere izan behar duzula bertan egoteko. Oso-oso zaila da. Baina, aldi berean, konfiantza edo behar bat dugu hau egiteko, hor mantentzen gaituena. Artista dezenterekin hitz egin dut honen inguruan, eta denak igualtsu gaude.
"Single-bikoitz bat sortzen ari naiz, Elurra izenekoa. Hori trantsizio bat izango da bigarren diskorako"
Zure bakarkako ibilbide musikalaz gain, beste proiektu batzuetan ere ibiltzen zara. Zelan daramazu hori?
Azkenaldian lan nahikotxo egin ditut, ia denak musikari lotuak: sortu genuen Gure Bazterrak promotora, beste artista batzuekin ere ibili naiz lanean beste eremu batzuetan… Horren aurrean nire gorputzak erreakzionatu zuen eta orduan esan nuen: “kitto, gauza batzuk utzi behar ditut eta nire gorputza zaintzera itzuli behar naiz". Askotan ni naiz lehena esaten duena “behar dugu etzan eta ixo” eta gero ez dudana egiten.
Baina azken aldian egia da ari naizela esaten dudana egiten, eta oso zentratuta nago musika proiektuetan. Egun osoa hartzen dit honetan ibiltzeak, lan pila bat da, joan-etorri pila bat… baina super-polita da eta super-super gustura nago.
Batez ere, beste proiektu batzuetan ibiltzeak hegoak ematen dizkit gero nire proiektu pertsonalean nahi dudana egiteko. Bestela zailagoa izango litzateke, eta gauzak egingo nituzke agian publiko bati atsegin emateko. Beste proiektu batzuetan egotea, beste jende batekin, beste publiko bat ere ukitzeak eta musikalki ere beste gauza bat egiteak askatasun handia ematen dit nik gero nahi dudana egin ahal izateko. Oraintxe bertan ikasten ari naiz, eta prozesu geldo batean nago murgilduta, eta beharbada hori ezingo nuke egin bestela.
Zer da zehazki orain esku artean duzuna?
Alde batetik, zuzenekoak egiten ari naiz, eta niretzat zuzenekoak egitea da orainean plasmatzea badaukadan errepertorio bat. Formatu berri honetara ekartzen ari naiz nituen kantak, eta hortaz, soinu ezberdin bat izango dute.
Horretaz aparte, single-bikoitz bat sortzen ari naiz, Elurra izenekoa. Hori trantsizio bat izango da bigarren diskorako. Diskoaren ia iruditegi guztia pentsatuta daukat baina bi kanta horiek atera behar ditut lehenago. Imajinatzen dut hori aurten izango dela, iraila partean edo. Horretan ari naiz orain: konposatzen eta grabatzen.
"Faktoriako kontzerturako kriston gogoa daukat: [...] uste dut publiko ezberdina izango dela, eta presio askoz gutxiagorekin sentitzen naiz horregatik"
Euskaraz, gaztelaniaz eta ingelesez idatzitako abestiak dituzu. Zuk aukeratzen duzu hizkuntza? Ala hizkuntzak zu? Zeren arabera gertatzen dela uste duzu?
Nire kasuan, berriro ere, orainarekin oso lotuta dagoen zerbait da. Nire errealitatea islatzen dut kantuetan, eta ni euskaraz eta erdaraz bizi naiz. Nire bizitzaren zati handi bat bizi dut erdaraz, eta hortaz, niretzat oso inposatua litzateke abesti guztiak euskaraz sortzea. Norbaitek esan dezake hautu bat egitea izango litzatekeela, euskarari espazio gehiago emateko. Baina, nire kasuan behintzat, artea sortzean, musika sortzean, estrategia etorri daiteke zerbait sortuta daukazunean, eta ez sormen-prozesu horretan. Nire sormen prozesuan hitzak bakarrik datoz.
Hizkuntzak ni aukeratzen nauela esango nuke. Izan ere, agian melodiagatik esaldi bat ateratzen zait erderaz, edo beste bat sentitzen dudala fonetikoki izan behar duela bai ala bai euskaraz. Zeozer oso instintiboa eta intuitiboa da, eta zaila da prozesua azaltzen. Baina gorputzak eskatzen didanarekin zintzoa izaten saiatzen naiz.
Euskara niretzat etxea da, orduan hortik zerbait esan nahi dudanean, euskara ateratzen zait. Erdara izan daiteke liskarra edo emozio zailagoak adierazteko, euskaraz agian ez ditudanak hain ongi bizi.
Zu Donostia aldetik zatoz, hiriak dakarren mugimendu horrekin, baina Euskal Herriko hainbat txokotan jotzen duzu. Asko nabaritzen duzu hiritik herrietarako ezberdintasun hori?
Bai, guztiz. Nire ustez, kontzertu bakoitzean eragiten du pila bat ez bakarrik publikoak, baizik eta ingurugiro osoak: tokiak, eszenatokiak…Gero, entzutera datorren jendea ere pila bat aldatzen da. Inor ezagutzen ez dudan kontzertu egoera horietan sentitzen naiz ni erosoen, eta hori beti da etxetik kanpo.
Faktoriako kontzerturako kriston gogoa daukat: publiko berri bat izango da, igual nire jarraitzaileren bat egongo da, baina orokorrean, uste dut publiko ezberdina izango dela, eta presio askoz gutxiagorekin sentitzen naiz horregatik. Uste dut jendeak ez zaituenean ezagutzen beste egoteko modu batekin joaten dela.
Azkenik, aurreratuko zeniguke zer topatuko duen martxoaren 28an Faktoriara zu ikustera hurbiltzen den jendeak?
Publikoak ez du disko bat entzungo, baizik eta ikusiko du musikari bat zuzenean gauzak esperimentatzen, gauzak probatzen, eta segur aski zeozer gaizki aterako da. Baina niretzat hori ona da, kontzertu bakoitzean saiatzen naizelako erakusten bidean lantzen ari naizen hori. Toki eta publiko horretarako egokia den kontzertu bat prestatuko diot entzuleari. Nire errepertorio guztitik aukeratuko dut sentitzen dudana hor enkajatzen duela eta hori izango da sorpresa. Posible da kanta ezagun bat kanpoan utzi eta kanta zahar bat ekartzea, hori da nire kontzertuak antolatzeko modua.